ಭಾರತ್ 78ವ್ಯಾ ವರ್‍ಸಾಕ್ ಪಾಂಯ್ ತೆಂಕುನ್ ಆಸಾ. ಎದೊಳ್‌ಚ್ ಮೋದಿಚ್ಯಾ ಮುಕೇಲ್ಪಣಾಖಾಲ್ ಮೈತ್ರಿ ಸರ್ಕಾರಾಚೆಂ ರಚನ್ ಜಾಲಾಂ ಆನಿ ಮೋದಿ ತಿಸ್ರ್ಯೆ ಆವ್ದೆಕ್ ಭಾರತಾಚೊ ಪ್ರಧಾನ್ ಮಂತ್ರಿ ಜಾವ್ನ್ ಗಾದಿಯೆರ್ ಬಸ್ಲಾ. ಸರ್ಕಾರ್ ರಚ್‌ಲ್ಲ್ಯಾ ಥೊಡ್ಯಾಚ್ ದಿಸಾಂನಿ ಜಾಲ್ಲಿ ಪಯ್ಲಿ ಬದ್ಲಾವಣ್ ಮ್ಹಳ್ಯಾರ್ ನವೆ ತೀನ್ ಕ್ರಿಮಿನಲ್ ಕಾಯ್ದೆ. 2023ವ್ಯಾ ಡಿಸೆಂಬರ್ 21 ತಾರಿಕೆರ್ ಹ್ಯಾ ಕಾನೂನಾಕ್ ಸಂಸದಾಂಥಾವ್ನ್ ಅನುಮೋದನ್ ಲಾಬ್‌ಲ್ಲೆಂ ಆನಿ  ಡಿಸೆಂಬರ್ 25 ತಾರಿಕೆರ್ ರಾಶ್ಟ್ರಪತಿ ದ್ರೌಪದಿ ಮುರ್ಮುನ್ ಹ್ಯಾ ನವ್ಯಾ ಮಸೂದೆಕ್ ಸಯ್ ಘಾಲಿ ಆನಿ ಹ್ಯಾ ವರ್‍ಸಾಚ್ಯಾ ಜುಲಾಯ್ ಎಕೆ ತಾರಿಕೆಥಾವ್ನ್ ಹೆಂ ನವೆಂ ಕಾನೂನ್ ಜ್ಯಾರಿ ಜಾಲಾಂ. ಹ್ಯಾ ವಿಶಿಂ ಲೊಕಾಂನಿ ಸಮ್ಜೊನ್ ಜಾಗ್ರುತ್ ಜಾಂವ್ಚ್ಯೆ ದಿಶೆನ್ ಹ್ಯಾ ಅಂಕ್ಯಾಂತ್ ಹೊ ವಿಶಯ್ ಪ್ರಮುಕ್ ಜಾವ್ನ್ ಕಾಣ್ಘೆಲಾ.

ಬದ್ಲಾವಣ್ ಕಿತೆಂ? ಭಾರತೀಯ್ ಆಡಳಿತ್ ವೆವಸ್ಥೆಂತ್ ಎದೊಳ್ ಪಾಳ್ನ್ ಆಯಿಲ್ಲೆಂ ಕಾನೂನ್ ರದ್ದ್ ಕೆಲಾಂ. ಬ್ರಿಟಿಶಾಂಚೆಂ ಕಾನೂನ್ ತಿರಸ್ಕಾರ್ ಕರ್‍ನ್ ದೇಶಿಯ್ ಕಾನೂನ್ ಅಸ್ತಿತ್ವಾಕ್ ಹಾಡ್ಚ್ಯಾ ವಾವ್ರಾಂತ್ ಕೇಂದ್ರ್ ಸರ್ಕಾರಾನ್ ಮ್ಹಿನತ್ ಕೆಲ್ಯಾ. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಕಾಳಾಚೆಂ, 1860ವ್ಯಾ ವರ್‍ಸಾ ಸ್ಥಾಪಿತ್ ಕೆಲ್ಲೆಂ ‘ಭಾರತೀಯ ದಂಡ ಸಂಹಿತೆ’ (Indian Penal Code(IPC)- ಆತಾಂ ‘ಭಾರತೀಯ್ ನ್ಯಾಯ ಸಂಹಿತೆ’ (ಬಿ‌ಎನ್‌ಎಸ್) ಜಾಲಾಂ. 1873ವ್ಯಾ ವರ್‍ಸಾ ಅಪರಾಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯಾ ಸಂಹಿತೆ (ಸಿ‌ಆರ್‌ಪಿಸಿ) Code of Criminal Procedure (CrPC) ಭಾರತೀಯ್ ನಾಗರೀಕ್ ಸುರಕ್ಶಾ ಸಂಹಿತೆ (ಬಿ‌ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್) ಜಾಲಾಂ. 1872ವ್ಯಾ ವರ್‍ಸಾ ಸ್ಥಾಪಿತ್ ಕೆಲ್ಲೆಂ ಇಂಡಿಯನ್ ಸಾಕ್ಶೆ ಕಾಯ್ದೊ ( Indian Evidence Act) ರದ್ದ್ ಕರ್‍ನ್ ಭಾರತೀಯ್ ಸಾಕ್ಶೆ ಕಾಯ್ದೊ (Bharatiya Sakshya) ಜಾವ್ನ್ ಬದ್ಲಿಲಾ.

ಹ್ಯಾ ತೀನ್ ನವ್ಯಾ ಕಾನೂನಾವಿಶಿಂ ಸಂವಾದ್ ಚಲೊಂವ್ಚ್ಯಾಕ್ ಜೂನ್ 24-28 ಪರ್ಯಾಂತ್ ಪಾಂಚ್ ದಿಸಾಂಚೆಂ ಸೆಮಿನಾರ್ ಲಾಲ್ ಬಹದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಆಕಾಡೆಮಿ ಆಡಳ್ತ್ಯಾನ್ ಮಾಂಡುನ್ ಹಾಡ್‌ಲ್ಲೆಂ. ಇಂಡಿಯನ್ ಎಡ್‌ಮಿನಿಸ್ಟ್ರೆಟಿವ್ ಸರ್ವಿಸ್, ಇಂಡಿಯನ್ ಪೊಲೀಸ್ ಸರ್ವಿಸಸ್, ನ್ಯಾಶನಲ್ ಕ್ರೈಮ್ ರೆಕೋರ್ಡ್ ಬ್ಯೂರೊ ಥಾವ್ನ್ ಸುಮಾರ್ 45 ಅಧಿಕಾರಿ ಹಾಜಿರ್ ಆಸ್‌ಲ್ಲೆ. ಹಾಂತುಂ ಬಯೋಮೆಟ್ರಿಕ್ ಡಾಟಾಚೊ ಚೂಕ್ ರಿತಿನ್ ವಾಪಾರ್, ದ್ವಂದ್ ಬೆಯ್ಲ್ ಪ್ರೊವಿಜನ್ ಬದ್ಲಾವಣೆಕ್ ಆವ್ಕಾಸ್ ನಾ ಮ್ಹಳ್ಳಿಂ ಪ್ರಮುಕ್ ಪಂಥಾಹ್ವಾನಾಂ ಐ‌ಎ‌ಎಸ್ ಆನಿ ಐಪಿ‌ಎಸ್ ಅಧಿಕಾರಾಂನಿ ಸಭೆಮುಕಾರ್ ದವರ್‍ಲಿಂ. ಕಾನೂನಾಚ್ಯೆ ಪರಿಧೆಂತ್ ಆಧುನೀಕರಣ್ ಹಾಡ್ಚ್ಯೆ ದಿಶೆನ್ ಹಿಂ ತೀನ್ ಕಾನೂನಾಂ ಉಜ್ವಾಡಾಕ್ ಹಾಡ್ಲ್ಯಾಂತ್ ತರೀ ತಿಂ ಜ್ಯಾರಿಯೆಕ್ ಹಾಡ್ತಾನಾ ತಾಂತುಂ ಜಾಂವ್ಚೊ ಆಡ್ ಪರಿಣಾಮ್ ವಿಮರ್ಸುನ್ ಪಳೆಜೆ ಮ್ಹಣ್ ಜಾಯ್ತ್ಯಾಂನಿ ಅಭಿಪ್ರಾಯ್ ಉಚಾರ್‍ಲಿ. ಹಿಂ ನವಿಂ ಕಾನೂನಾಂ ಗ್ರೇಸ್ತ್ ಲೊಕಾಕ್ ಬಳ್ವಂತ್ ಕರ್‍ಚಿಂ, ಹಿಂದೂ ರಾಶ್ಟ್ರ್ ನಿರ್ಮಾಣಾಕ್ ಒತ್ತು ದಿಂವ್ಚಿಂ ಆನಿ ದುಬ್ಳ್ಯಾಂಕ್ ತಶೆಂಚ್ ಶೋಶಿತ್ ವರ್ಗಾಂಚೆಂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ್ ಧಮ್ಕುಂಕ್ ಕೆಲ್ಲಿಂ, ಬಹುತ್ವಾಚೆರ್ ಭರ್ವಸೊ ನಾತ್ಲಲಿಂ ಆನಿ ಆಮ್ಸೊರಾನ್ ಮಂಡನ್ ಕೆಲ್ಲಿಂ ಮ್ಹಣ್ ಥೊಡೆ ವಾದ್ ಮಾಂಡ್ತಾತ್.

ನವೆಂಸಾಂವ್ ಕಸಲೆಂ? ಪ್ರಸ್ತುತ್ ಒನ್‌ಲಾಯ್ನ್ ಮುಕಾಂತ್ರ್ ದೂರ್ ದಿವ್ಯೆತ್. ಖಂಯ್ಚ್ಯಾಯ್ ಜಾಗ್ಯಾಥಾವ್ನ್ ಎಫ್‌ಐ‌ಆರ್ ದಾಖಲ್ ಕರುಂಕ್ ಆವ್ಕಾಸ್ ಆಸಾ. ಎಸ್‌ಎಮ್‌ಎಸ್ ಮುಕಾಂತ್ರ್ ಸಮನ್ಸ್ ಜ್ಯಾರಿ ಕರ್‍ಯೆತ್. ಎಫ್‌ಐ‌ಆರ್ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ 90 ದಿಸಾಂ ಭಿತರ್ ಚಾರ್ಜ್‌ಶೀಟ್, ವಿಚಾರಣ್ ಜಾತಚ್ 30 ದಿಸಾಂ ಭಿತರ್ ತೀರ್ಪ್. ತೀರ್ಪ್ ದಿಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಸಾತ್ ದಿಸಾಂ ಭಿತರ್ ಪಾವಿತ್ ಕರ್‍ಚಿ. ಪೊಲಿಸಾಂನಿ ಬಂದಿ ಕೆಲ್ಲ್ಯಾ ವೆಕ್ತಿವಿಶಿಂ ಕುಟ್ಮಾಕ್ ಬರ್‍ಪಾರುಪಿಂ ಕಳಂವ್ಚೆಂ. ಒಫ್‌ಲಾಯ್ನ್-ಒನ್‌ಲಾಯ್ನ್ ಅಶೆಂ ದೊನೀ ರಿತಿಂನಿ ಮಾಹೆತ್ ದಿಂವ್ಚಿ. ತಶೆಂಚ್ ಭ್ರಶ್ಟಾಚಾರ್, ಖುನ್, ಸ್ತ್ರೀಯಾಂಕ್ ಆನಿ ಭುರ್ಗ್ಯಾಂಕ್ ಲಗ್ತಿ ಆಪ್ರಾಧಾಂಕ್ ಜಾಯ್ತಿಂ ಕಾನೂನಾಂ ಆಸಾತ್. ಹ್ಯಾ ನವ್ಯಾ ಕಾನೂನಾಂತ್ ಥೊಡೆ ವಿಭಾಗ್ ತಶೆಚ್ ದವರ್‍ಲ್ಯಾತ್, ಥೊಡ್ಯಾ ವಿಭಾಗಾಂನಿ ಬದ್ಲಾವಣ್ ಕೆಲ್ಯಾ ಆನಿ ಥೊಡೆ ಕಾಡ್ನ್ ಸೊಡ್ಲ್ಯಾತ್. ಹ್ಯಾ ವರ್ವಿಂ ಲೊಕಾಂಕ್, ಪೊಲಿಸಾಂಕ್, ವಕೀಲಾಂಕ್ ತಾಂಚ್ಯಾ ಕಾಮಾಂತ್ ಥೊಡಿ ಘುಸ್ಪೊಡ್ ಮುಕ್ಲ್ಯಾ ದಿಸಾಂನಿ ಜಾಂವ್ಚಿ ವಾಜ್ಬಿ. 

ಪ್ರಸ್ತುತ್ ಆಸ್ಚ್ಯಾ ಕಾನೂನಾಂತ್ ಜೊಕ್ತಿ ನೀತ್ ನಾ. ಶಿಕ್ಶಾಚ್ ನೀತ್ ಜಾವ್ನಾಸಾ ದೆಕುನ್ ನಾಗರಿಕಾಂಚೆಂ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ್, ಮನ್ಶಾಹಕ್ಕಾಂ, ಸಮಾನತಾ ಹೆ ತೀನ್ ಪ್ರಮುಕ್ ವಿಶಯ್ ಮತಿಂತ್ ದವರ್‍ನ್ ನವಿಂ ಕಾನೂನಾಂ ರಚ್ಲ್ಯಾಂತ್ ಮ್ಹಣ್ತಾ ಘರ್‌ಮಂತ್ರಿ. ತಾಚಿಂ ಉತ್ರಾಂ ಕಿತ್ಲ್ಯಾ ಮಾಪಾನ್ ಸತ್ ಮ್ಹಣ್ ಮುಕ್ಲ್ಯಾ ದಿಸಾಂನಿ ಕಳ್ತೆಲೆಂ. ಹೊ ಸುಟ್ಕೆ ಸಂಭ್ರಮಾಚೊ ಮ್ಹಯ್ನೊ. ನವಿಂ ಕಾನೂನಾಂಯ್ ಆಮ್ಚೆಮುಕಾರ್ ಆಸಾತ್. ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಮನೋಭಾವಾಪ್ರಾಸ್ ಆಮ್ಚೊ ಮನೋಭಾವ್ ಕಿತ್ಲೊ ವೆಗ್ಳೊ ಮ್ಹಣ್ ಆಮಿಂಚ್ ಪಾರ್ಕುಂಕ್ ತಯಾರ್ ಜಾತಾಂವ್. ಸಕ್ಡಾಂಚ್ಯೆ ಮತಿಕ್ ಸಾರ್ಕೊ ಉಜ್ವಾಡ್ ಮೆಳೊಂ. ದೆಶಾಚೆಂ ಬರೆಂ ಜಾಂವ್.

ಸಮೇಸ್ತಾಂಕ್ ಮರಿಯೆಚ್ಯಾ ಸರ್ಗಿಂ ಘೆಣ್ಯಾಚೆ ಆನಿ ದೆಶಾಚ್ಯೆ ಸುಟ್ಕೆಚೆ ಉಲ್ಲಾಸ್ ಪಾಟಯ್ತಾಂ.

ಬಾಪ್ ಐವನ್ ಸೊಜ್, ಕಾರ್ಮೆಲಿತ್